Budujemy kulturę etycznego fundraisingu w Polsce.

Etyczne działania pomagają organizacjom rozwijać się odpowiedzialnie i budować trwałe zaufanie darczyńców. Na tej stronie znajdziesz zasady i narzędzia, które wspierają profesjonalny fundraising.

|

Etyka w fundraisingu nie jest dodatkiem do pracy organizacji — jest jej fundamentem.

Etyczne działania pomagają organizacjom rozwijać się odpowiedzialnie i budować trwałe zaufanie darczyńców. Na tej stronie znajdziesz zasady i narzędzia, które wspierają profesjonalny fundraising.

|

Etyczne podejście w fundraisingu oznacza:

  • szacunek dla darczyńcy i jego intencji,
  • klarowność działań i przepływów finansowych,
  • odpowiedzialność za dane i bezpieczeństwo środków,
  • brak presji, manipulacji i natarczywych komunikatów,
  • transparentne informowanie o celach i kosztach,
  • profesjonalne podejście do pozyskiwania funduszy.

Etyka w fundraisingu:

wzmacnia relacje z darczyńcami

tworzy standardy, które podnoszą jakość całego sektora

zapewnia wiarygodność i spójność organizacji

ogranicza ryzyka błędów

Etyczny fundraising wzmacnia cały sektor NGO — buduje kulturę zaufania, która jest niezbędna, by działania społeczne były skuteczne i trwałe.

|

Co buduje zaufanie do NGO?

|

|

Dwa modele regulacji etycznej

|

Kryterium

MODEL MONITORINGU PUBLICZNEGO

MODEL AUDYTU KOMPLEKSOWEGO

KRAJE

Wielka Brytania, Australia, Kanada

Szwajcaria, Niemcy, USA

FORMA WERYFIKACJI

Reaktywna: Opiera się na systemie deklaracji zgodności z Kodeksem i skarg publicznych (darczyńcy/beneficjenci).

Proaktywna: Obowiązkowy, cykliczny, dogłębny audyt i weryfikacja dokumentacji przez organ certyfikujący.

ZAKRES WYMOGÓW

Minimalne wymogi etyczne (Kodeks), których celem jest ochrona interesariuszy.

Kompleksowe standardy obejmujące zarządzanie, efektywność (finansową, programową) i wpływ.

ZAANGAŻOWANIE ORGANIZACJI

Średnie: Organizacja wdraża Kodeks i w przypadku popełnienia błędu wdraża procedury skargowe.

Bardzo duże: Wymaga gruntownej dokumentacji wszystkich procesów, stałego dostosowywania systemów zarządzania i przygotowania do audytu.

KOSZTY I CZAS

Niższe koszty (opłaty za obsługę systemu/licencję Znaku). Szybkie wdrożenie (bazujące na deklaracji).

Wyższe koszty (opłaty audytowe, czas pracy zespołu na przygotowanie dokumentacji). Długi czas procesu certyfikacji.

|

Na świecie funkcjonują dwa główne podejścia do regulacji etycznych.
Polska łączy najlepsze elementy obu.

|

|

Dwa modele regulacji etycznej

|

Porównanie modeli

Model monitoringu publicznego vs model audytu kompleksowego

KRAJE

MODEL MONITORINGU PUBLICZNEGO
Wielka Brytania, Australia, Kanada
MODEL AUDYTU KOMPLEKSOWEGO
Szwajcaria, Niemcy, USA

FORMA WERYFIKACJI

MODEL MONITORINGU PUBLICZNEGO
Reaktywna: opiera się na systemie deklaracji zgodności i Kodeksie i skarg publicznych (darczyńcy/beneficjenci).
MODEL AUDYTU KOMPLEKSOWEGO
Proaktywna: obowiązkowy, cykliczny, dogłębny audyt i weryfikacja dokumentacji przez organ certyfikujący.

ZAKRES

MODEL MONITORINGU PUBLICZNEGO
Minimalne wymogi etyczne (Kodeks), których celem jest ochrona interesariuszy.
MODEL AUDYTU KOMPLEKSOWEGO
Kompleksowe standardy obejmujące zarządzanie, efektywność (finansową, programową) i wpływ.

ZAANGAŻOWANIE ORGANIZACJI

MODEL MONITORINGU PUBLICZNEGO
Średnie: organizacja wdraża Kodeks i w przypadku popełnienia błędu wdraża procedury skargowe.
MODEL AUDYTU KOMPLEKSOWEGO
Bardzo duże: wymaga gruntownej dokumentacji wszystkich procesów, stałego dostosowywania systemów zarządzania i przygotowania do audytu.

KOSZTY I CZAS

MODEL MONITORINGU PUBLICZNEGO
Niższe koszty (opłaty za obsługę systemu/licencję Znaku). Szybkie wdrożenie (bazujące na deklaracjach).
MODEL AUDYTU KOMPLEKSOWEGO
Wyższe koszty (opłaty audytowe, czas pracy zespołu na przygotowanie dokumentacji). Długi czas procesu certyfikacji.

|

Na świecie funkcjonują dwa główne podejścia do regulacji etycznych.
Polska łączy najlepsze elementy obu.

|

Model reaktywny
(monitoring publiczny)
Model proktywny
(audyt kompleksowy)
Model mieszany
(połączenie elementów z obu podejść)

UK, Australia, Kanada

Kraje: Szwajcaria, Niemcy, USA

Polski model

  • opiera się na deklaracji zgodności z kodeksem,
  • reaguje na skargi darczyńców i beneficjentów,
  • minimalne łatwe do weryfikacji wymogi etyczne,
  • obowiązkowy audyt i analiza dokumentacji,
  • wysoki poziom wymagań,
  • wyższe koszty i większe zaangażowanie organizacji,
  • proste, weryfikowalne standardy (jak w modelu reaktywnym),
  • jasny i przejrzysty system odpowiedzialności (inspirowany modelem proaktywnym),
Model reaktywny
(monitoring publiczny)

UK, Australia, Kanada

  • opiera się na deklaracji zgodności z kodeksem,
  • reaguje na skargi darczyńców i beneficjentów,
  • minimalne łatwe do weryfikacji wymogi etyczne,
Model proktywny
(audyt kompleksowy)

Kraje: Szwajcaria, Niemcy, USA

  • obowiązkowy audyt i analiza dokumentacji,
  • wysoki poziom wymagań,
  • wyższe koszty i większe zaangażowanie organizacji,
Model mieszany
(połączenie elementów z obu podejść)

Polski model

  • proste, weryfikowalne standardy (jak w modelu reaktywnym),
  • jasny i przejrzysty system odpowiedzialności (inspirowany modelem proaktywnym),

|

Trzy filary zaufania: Jak działają standardy etyczne?

|

FILAR I: Standardy

FUNDAMENT

Organizacja zobowiązuje się do przestrzegania kluczowych, prostych w weryfikacji, ogólnopolskich Standardów etycznych w fundraisingu.

 

FILAR II: Deklaracja i weryfikacja

PRESTIŻ

Organizacja deklaruje zgodność ze Standardami, uzyskując Znak Jakości – widoczny atut “na rynku”.

 

FILAR III: System odpowiedzialności

OCHRONA

Znak jest integralną częścią systemu rozpatrywania skarg, który pozwala darczyńcom na zgłaszanie naruszeń.

|

Dla kogo regulacje

|

DLA TWOJEJ
ORGANIZACJI

Przewaga rynkowa:
Kluczowy argument w pozyskiwaniu (szczególnie większych) np. darowizn, partnerstw.

DLA DARCZYŃCY
I INNYCH INTERESARIUSZY

Pewność wyboru:
Łatwa identyfikacja organizacji, którym można ufać, co zwiększa chęć do wspierania.

DLA
SEKTORA

Podniesienie standardów:
Wspólny mechanizm, który podnosi ogólną reputację i zaufanie do całego polskiego sektora NGO.

|

Czym jest znak jakości „Fundraising Godny Zaufania”?

3-filarowy fundament samoregulacji

|

LICENCJA NA ZAUFANIE

Dowód, że Twoja organizacja spełnia minimalne, weryfikowalne wymogi etyczne, stając się liderem profesjonalizmu (i fundraisingu).

SYMBOL ZOBOWIĄZANIA

Widoczny symbol, który potwierdza przyjęcie przez organizację i przestrzeganie Ogólnopolskich Standardów Etycznych (Kodeksu) w Fundraisingu.

ELEMENT SYSTEMU

Znak jest integralnie powiązany z systemem rozpatrywania skarg, dając darczyńcom gwarancję odpowiedzialności i działania.

|

Standardy etyczne fundraisingu

|

Organizacja buduje swoją wiarygodność poprzez bezwzględne przestrzeganie przepisów, transparentną księgowość oraz rzetelne publikowanie sprawozdań. Kluczowe jest zapewnienie bezpieczeństwa danych osobowych w ramach RODO oraz stosowanie procedur przeciwdziałania praniu pieniędzy.
System płac opiera się na stałych i sprawiedliwych stawkach, które odzwierciedlają kompetencje oraz nakład pracy, a nie tylko krótkoterminowy zysk. Unika się wynagrodzeń wyłącznie prowizyjnych, aby chronić fundraiserów przed presją, a darczyńców przed agresywnymi technikami pozyskiwania środków.
Fundraiserzy dbają o to, by każda wpłata była suwerenną i świadomą decyzją darczyńcy, podjętą bez manipulacji czy szantażu emocjonalnego. Organizacja szanuje prywatność wspierających, umożliwiając im łatwą aktualizację danych oraz szybkie wycofanie się z regularnych płatności.
W centrum działań stoi człowiek, dlatego komunikacja fundraisingowa kategorycznie odrzuca instrumentalne wykorzystywanie wizerunku osób potrzebujących. Wykorzystanie historii osobistej wymaga dobrowolnej zgody, a przekaz musi być uczciwy i chronić beneficjentów przed stygmatyzacją.
Współpraca z wolontariuszami opiera się na pisemnych porozumieniach, ubezpieczeniu oraz profesjonalnym przygotowaniu do zadań. Organizacja zapewnia im szkolenia wdrożeniowe i dba o ich bezpieczeństwo emocjonalne, szczególnie w przypadku kontaktu z osobami w trudnej sytuacji życiowej.
Osoby prowadzące zbiórki w przestrzeni publicznej są odpowiednio przeszkolone, posiadają widoczne identyfikatory i działają w sposób w pełni transparentny. Fundraiser ma obowiązek przerwać rozmowę, jeśli zauważy u rozmówcy brak zrozumienia przekazu lub oznaki zagubienia.
Organizacja imprez charytatywnych łączy promocję misji z odpowiedzialnością finansową i dbałością o bezpieczeństwo wszystkich uczestników. Wszystkie licytacje i zbiórki podczas wydarzeń są rzetelnie raportowane, a przedmioty na aukcje pozyskiwane są wyłącznie z etycznych źródeł.
Płatności automatyczne są procesowane wyłącznie po uzyskaniu jednoznacznej zgody darczyńcy, którą potwierdza się niezwłocznie na trwałym nośniku informacji. Proces rezygnacji ze stałego wsparcia jest maksymalnie uproszczony i nie może wiązać się z żadnymi barierami dla użytkownika.
W działaniach online priorytetem jest bezpieczeństwo transakcji oraz jasne informowanie o kosztach i prowizjach operatorów płatności. Organizacja wybiera partnerów technologicznych, których działania są spójne z jej wartościami, unikając platform stosujących techniki manipulacyjne.
Partnerstwa z biznesem budowane są w oparciu o spójność wartości oraz pełną autonomię organizacji w realizacji celów statutowych. Każda współpraca jest wyraźnie oznaczona, a organizacja rzetelnie rozlicza się z efektów merytorycznych wspólnych projektów.
Zapisy w testamencie traktowane są jako akt najwyższego zaufania, dlatego fundraiserzy działają bez wywierania presji i nie udzielają porad prawnych. Organizacja promuje kontakt z niezależnymi notariuszami i gwarantuje, że wola zmarłego zostanie uszanowana w procesie wydatkowania spadku.
Organizacja posiada jasny system przyjmowania skarg, który umożliwia darczyńcom ochronę ich praw i szybkie wyjaśnianie sporów. Uznane naruszenia standardów wiążą się z konkretnymi środkami zaradczymi, co służy ciągłemu doskonaleniu etyki zawodowej w sektorze.

Pobierz bezpłatny materiał edukacyjny

|

System składania skarg

|

CO MOŻNA ZGŁASZAĆ?

  • Wątpliwości co do wydatkowania środków
  • Natarczywe prośby o darowizny
  • Ignorowanie próśb o brak kontaktu
  • Niejasna komunikacja finansowa

PROCES:

  1. Zgłoszenie (na stronie partnerskiej)
  2. Ocena wstępna
  3. Dochodzenie
  4. Decyzja końcowa

MOŻLIWE KONSEKWENCJE:

  • Przeprosiny, szkolenia, korekty
  • Zlecenie audytu
  • Ignorowanie próśb o brak kontaktu
  • Odebranie Znaku Zaufania

|

Materiały do pobrania

|

Standardy etyczne fundraisingu w Polsce – pdf

Pobierz darmowy materiał PDF

Międzynarodowa Deklaracja Zasad Etycznych w Fundraisingu

Pobierz darmowy materiał PDF

Prezentacja „Regulacje etyczne” (dla NGO)

Pobierz darmowy materiał PDF

Deklaracja etyczna w fundraisingu

Pobierz darmowy materiał PDF

Magazyn o zarządzaniu i filantropii nr 8 – pdf

Pobierz darmowy materiał PDF

FAQ

Nie, jeśli nim nie jest. Zgodnie ze standardami etycznymi (np. Polskiego Stowarzyszenia Fundraisingu), fundraiser ma obowiązek rzetelnego informowania o swoim statusie. Jeśli pobierasz wynagrodzenie, podawanie się za wolontariusza jest wprowadzaniem darczyńcy w błąd. Uczciwość w kwestii formy zatrudnienia buduje długofalową relację. Darczyńcy zazwyczaj rozumieją, że profesjonalna zbiórka wymaga profesjonalnej obsługi.

Należy odpowiedzieć szczerze, otwarcie i bez unikania tematu.

  • Podaj konkretny procent: Wyjaśnij, jaka część darowizny trafia bezpośrednio na cel, a jaka na obsługę (np. księgowość, najem, pensje).
  • Uzasadnij koszty: Wytłumacz, że koszty administracyjne to "paliwo" dla organizacji – bez nich pomoc nie byłaby możliwa, bezpieczna ani legalna.
  • Powołaj się na raporty: Wskaż sprawozdanie finansowe lub merytoryczne dostępne na stronie WWW. To dowód na transparentność Twojej organizacji.

Zawsze wtedy, gdy następuje zmiana stanu faktycznego objętego wpisem. Masz na to 7 dni od daty zdarzenia.

Najczęstsze sytuacje:

  • Zmiana składu zarządu lub komisji rewizyjnej (np. wybór nowych członków po zakończeniu kadencji).
  • Zmiana statutu organizacji.
  • Zmiana adresu siedziby.
  • Zmiana nazwy lub celu działalności.

Obowiązek roczny: Pamiętaj też o corocznym składaniu sprawozdania finansowego (zazwyczaj do 15 lipca dla organizacji, których rok obrotowy pokrywa się z kalendarzowym).

Znak jakości „Fundraising Godny Zaufania” to polski standard etyczny i jakościowy, przyznawany organizacjom pozarządowym (NGO), Instytucjom Kultury, itp. Jego celem jest budowanie wiarygodności danej organizacji oraz pokazanie darczyńcom, że zarządza zebranymi środkami w sposób przejrzysty i profesjonalny. Wprowadziło go Polskie Stowarzyszenie Fundraisingu, opierając się na międzynarodowych standardach etycznych.

Proces nie polega jedynie na wypełnieniu formularza – to audyt, który sprawdza realne działania organizacji. Oto główne etapy:

  1. Przyjęcie standardów etycznych

    Twoja organizacja musi oficjalnie przyjąć i stosować Międzynarodowy Kodeks Etyczny Fundraisingu. Oznacza to m.in. szacunek dla prywatności darczyńców oraz rzetelne zasady prowadzenia zbiórki.

  2. Weryfikacja formalna

    Musisz przygotować i udostępnić dokumenty potwierdzające transparentność organizacji, m.in.:

    • aktualny statut organizacji,
    • sprawozdania merytoryczne i finansowe,
    • informacje o kosztach pozyskiwania funduszy.

  3. Zgłoszenie przez stronę etyka.pif.org.pl

    Najpierw należy założyć konto organizacji w systemie online, gdzie opisujesz jej cele i wartości oraz wypełniasz szczegółowy kwestionariusz samooceny wraz z niezbędnymi załącznikami. Twoje zgłoszenie trafi do weryfikacji przez Komisję Etyczną, która sprawdzi zgodność działań ze standardami fundraisingu. Przez profil w panelu możesz na bieżąco śledzić status wniosku, zarządzać przyznanym certyfikatem oraz pilnować terminów jego odnowienia.

  4. Podpisanie deklaracji i opłata

    Uzyskanie znaku wiąże się z podpisaniem deklaracji przestrzegania standardów oraz wniesieniem opłaty certyfikacyjnej, która pokrywa koszty administracyjne procesu. Należy pamiętać, że znak przyznawany jest na okres jednego roku, po którym organizacja musi przejść proces recertyfikacji, aby potwierdzić utrzymanie standardów.

Aktualną listę organizacji, które przeszły proces certyfikacji i posiadają ten znak, znajdziesz na stronie etyka.pif.org.pl.

|

Chcesz rozwijać etyczny fundraising w swojej organizacji?

|

Skontaktuj się z nami
Przejdź do strony partnerskiej

Znak „Fundraising Godny Zaufania” to certyfikat przyznawany organizacjom, które dobrowolnie poddały się audytowi etycznemu i zobowiązały się do przestrzegania rygorystycznych standardów pozyskiwania funduszy. Widząc ten symbol na stronie organizacji, masz pewność, że:

  • Twoje pieniądze są bezpieczne: Organizacja rozlicza się z każdej złotówki, publikuje raporty i działa zgodnie z polskim prawem finansowym.

  • Twoje dane są chronione: Podmiot stosuje najwyższe standardy bezpieczeństwa cyfrowego i szanuje Twoją prywatność.

  • Decyzję podejmujesz bez presji: Fundraiserzy tej organizacji działają z empatią i szacunkiem, unikając manipulacji czy agresywnego kontaktu.

  • Misja jest najważniejsza: Organizacja stawia dobro beneficjentów i etykę ponad krótkoterminowy zysk.

Weryfikacja i przejrzystość: Posiadanie znaku obliguje organizację do udziału w procedurze odwoławczej. Oznacza to, że Ty jako darczyńca masz realną instancję, do której możesz zgłosić ewentualne uwagi, a my rzetelnie je wyjaśnimy.

Sfinansowano ze środków NIW CRSO

Na straży etycznego fundraisingu

Zadanie publiczne: „Na straży etycznego fundraisingu” sfinansowane jest ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO Priorytet 3

Umowa numer: 16/PROO/3/2025
Kwota dotacji: 200 000 zł
Czas trwania zadania: 01.05.2025 r. – 31.12.2026 r.

Projekt ma na celu wzmocnienie standardów etycznych i przejrzystości w działaniach fundraisingowych prowadzonych przez organizacje pozarządowe w Polsce. Odpowiada on na rosnącą potrzebę budowania zaufania społecznego do NGO, zwiększenia odpowiedzialności za pozyskiwane środki oraz przeciwdziałania nadużyciom i nieprawidłowościom w sektorze.

W ramach projektu prowadzone są działania edukacyjne, monitoringowe i rzecznicze. Kluczowe elementy to m.in.: badanie na temat etyki fundraisingu w praktyce, modernizacja Portalu Fundraiserów, publikacja „Magazynu Fundraisingu” oraz organizacja II Kongresu Etyki Fundraisingu w 2026 roku. Projekt zakłada również rozwój kompetencji zespołu PSF i wzmocnienie roli stowarzyszenia jako instytucji strażniczej i rzeczniczej w zakresie etycznego pozyskiwania funduszy.

Oczekiwanym rezultatem jest długofalowe zwiększenie profesjonalizmu organizacji pozarządowych, poprawa ich reputacji i wizerunku, a co za tym idzie – wzrost zaufania darczyńców i społeczeństwa do całego sektora NGO w Polsce.